Karbon yalnız bacadan çıkan bir gazın bileşeni değildir; yaşamın moleküllerinde, toprakta, okyanusta ve kayaçlarda farklı sürelerle dolaşan temel bir elementtir.
Hızlı biyolojik döngü
Bitkiler fotosentezle atmosferdeki karbondioksitten karbon alır ve organik moleküllere dönüştürür. Karbon besin ağları boyunca taşınır; solunum ve ayrışma yoluyla yeniden atmosfere veya suya döner.
Toprak canlıları ölü organik maddeleri parçalar. Koşullara bağlı olarak karbonun bir bölümü kısa sürede gaz hâline geçerken bir bölümü toprakta daha uzun süre tutulabilir.
Okyanus ve kayaçlar
Okyanus atmosferle sürekli karbondioksit alışverişi yapar. Çözünmüş karbon deniz canlılarınca kullanılabilir; akıntılar onu yüzey ile derin sular arasında taşır.
Kayaç ayrışması, çökelme ve volkanizma çok daha uzun zaman ölçeklerinde çalışan jeolojik döngünün parçalarıdır. Fosil yakıtlar geçmişte depolanmış karbonu içerir.
Denge neden değişiyor?
Fosil yakıtların yakılması ve arazi kullanımı, uzun süreli depolardan atmosfere hızlı karbon aktarır. Doğal yutaklar bu ek akışın tamamını aynı hızla uzaklaştıramaz.
Atmosferde artan karbondioksit ısıyı tutar; okyanusta çözünmesi ise asitliği etkiler. Bu nedenle karbon döngüsü iklim ve okyanus kimyasıyla birlikte değerlendirilir.
Bu içerik hazırlanırken yararlanılan kaynaklar
Dış kaynaklar yalnızca olguları doğrulamak için kullanıldı; metin AnındaBul için sıfırdan yazıldı.